Nakon oduzimanja licence za rad Evropskom univerzitetu Kallos u Tuzli, Strukovni sindikat doktora medicine Republike Srpske proteklog mjeseca zatražio je od Komore doktora medicine Republike Srpske provjeru njihovih diploma i kredibiliteta.
Piše: Anisa Mahmutović; Naslovna fotografija: Ajdin Kamber – Fotobaza.ba
Prema nezvaničnim informacijama, u zdravstvenim ustanovama Republike Srpske radi 18 ljekara sa diplomama univerziteta iz Tuzle, kojem je oduzeta licenca za rad, ali je još uvijek akreditiran, prema podacima Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH.
U Federaciji Bosne i Hercegovine, ovaj proces znatno je složeniji, s obzirom na to da su za obrazovanje nadležna kantonalna ministarstva. Međutim, predsjednik Ljekarske komore FBiH Rifat Rijad Zajed za eTrafiku je kazao kako su već tražili od Federalnog ministarstva zdravstva da se poštuje minimum propisa prilikom vrednovanja diploma.
„Prvi put smo suočeni s tim jer je riječ o kvazi-medicinskim fakultetima koji se pojavljuju u BiH. Zaista, kada je 2015. godine, prošla vijest da je osnovan Medicinski fakultet u Goraždu, mislili smo da je vic, ali nije. Mi smo kao Federalna ljekarska komora prije godinu donijeli pravilnik kojim smo zahtijevali da se zakon poštuje u cijelosti. Također nismo htjeli zažmiriti na to da ti privatni medicinski fakulteti niču kao gljive poslije kiše. Kada smo donijeli te pravilnike, nismo željeli ostati sami na braniku visokog obrazovanja”, kazao je Zajed.
Poslali su dopise inspekcijama i ministarstvima, a obratili su se i medijima. Upozorili su roditelje da obrate pažnju na koje fakultete upisuju svoju djecu. Kako kaže, neće odustati od toga da pseudo-fakulteti ne mogu raditi, te da se kreiraju minimalni federalni standardi po kojima bi se ocjenjivale diplome.
Za sada odgovore od Federalnog ministarstva zdravstva nisu dobili jer se, prema riječima Zajeda, ta institucija „pravi mrtva” i u sporadičnim slučajevima daje mogućnost polaganja stručnih ispita.
Evropski univerzitet „Kallos”, prema podacima Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH, još uvijek je akreditiran, a direktor ove institucije prof. dr. Enes Hašić za eTrafiku je kazao da akreditacija nije brisana jer nadležna obrazovna ustanova, Ministarstvo obrazovanja Tuzlanskog kantona, nije obavijestila Agenciju službenim aktom da je licenca za rad trajno oduzeta.
Univerzitetski grad bez studenata
Pedesetak kilometara dalje, u Brčko distriktu, egzistiraju tri privatna univerziteta: Internacionalni univerzitet Brčko distrikt (koji je akreditiran); Evropski univerzitet, koji je također, kao i „Kallos”, u vlasništvu Nedeljka Stankovića, akreditiran; Privredna akademija, koja nije akreditirana.
Na neakreditiranoj Privrednoj akademiji moguće je završiti pet fakulteta:
- Fakultet tehničkih nauka (Građevinsko inženjerstvo, Saobraćajno inženjerstvo, Mašinsko inženjerstvo, Elektrotehnika, Informacione tehnologije, Zaštita);
- Fakultet pedagoških nauka i umjetnosti (Razredna nastava, Informatika, Umjetnost i mediji);
- Fakultet za ekonomiju, biznis i menadžment (Ekonomija i poslovanje);
- Pravni fakultet;
- Fakultet zdravstvenih i biomedicinskih nauka (Zdravstvo i biomedicina; Farmacija i biohemija).
Ova ustanova je u vlasništvu preduzeća za proizvodnju, trgovinu i usluge „EXPRESS – PROMET” d.o.o. Brčko distrikt, čiji je vlasnik Željko Petrić. On je takođe rektor univerziteta, kao i vlasnik auto-škole „Autosaobraćaj”, direktor radiotelevizije „Plus” Brčko, te direktor privatne zdravstvene ustanove, nazvane „Univerzitetska poliklinika”.
Svi njegovi poslovni subjekti registrovani su na istoj adresi, u ulici Petra Kočića broj 6, u Brčko distriktu. Na ovoj adresi nismo zatekli studente, ali smo na društvenim mrežama Privredne akademije pronašli zastupnika u Federalnom parlamentu BiH Rahima Gadžića iz SDA Gračanica, kao dekana Ekonomskog fakulteta.
Fakulteti bez vidljive praktične nastave
Zbog postojanja Fakulteta zdravstvenih nauka pokušali smo provjeriti da li Privredna akademija ima ugovor s lokalnom zdravstvenom ustanovom za obavljanje praktične nastave. Šef Odjela za obrazovanje Senad Osmanović kazao je da ne zna da li Privredna akademija ima takvu saradnju s lokalnom zdravstvenom ustanovom. Na pitanje kako onda imaju licencu za rad, ako takvom informacijom ne raspolaže, Osmanović je rekao da je ovaj Fakultet povezan sa privatnom poliklinikom, koja je u vlasništvu iste osobe.
„Oni su dozvolu dobili uredno, još 2012. godine, od Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH. Imaju svoju polikliniku u koju dolaze najbolji doktori”, kazao je on.
Na naše pitanje da li je to dovoljno za obrazovanje budućih zdravstvenih radnika, Osmanović nije znao odgovor.
Nekoliko kilometara dalje, došli smo do Internacionalnog univerziteta Brčko distrikt. Studente ispred univerziteta nismo zatekli, samo gospođu koja čisti objekat. Na ovom univerzitetu postoje četiri fakulteta i sedamnaest odsjeka, gdje je moguće studirati širok spektar oblasti – od poslovnog menadžmenta i ekonomije, preko građevinarstva, arhitekture i turizma, do informatike, matematike, forenzike i zdravstvene njege.
Rektor univerziteta je Đorđo Vasiljević, njegovu biografiji nismo uspjeli pronaći. Među vlasnicima je opet političar – Mirza Čelik, decenijski funkcioner SDA, a danas zastupnik u Parlamentu Federacije BiH u klubu Demokratske fronte.
Među ostalim vlasnicima su Velimir Sotirović, Šaban Muratović, Senad Sinanović, Mustafa Nuković i Dragan Cvetković.
Kroz Brčko vozimo dalje i dolazimo do nove zgrade na kojoj piše „European University”, jednostavno, bez loga i reklamnih bilborda koji karakterišu većinu privatnih visokoškolskih ustanova. Riječ je o novoj zgradi Evropskog univerziteta čiji je vlasnik Nedeljko Stanković. Na njemu postoji šest fakulteta i 26 odsjeka. Studirati je moguće različite oblasti – od općeg prava i forenzike, preko informatičkih, tehničkih i političkih nauka, do medicine, elektrotehnike, farmacije i stomatologije.
Iz rasporeda nije vidljivo u kojim ustanovama se obavlja praktična nastava na odsjecima medicine i stomatologije, ali je vidljivo da ljekari iz domova zdravlja Tuzlanskog kantona i Univerzitetsko-kliničkog centra Tuzla predaju praktične predmete u ovoj ustanovi.
Munevera Bećarević profesorica je na Evropskom univerzitetu, a nekada je obavljala i poziciju dekanese Fakulteta zdravstvenih nauka na „Kallosu”, univerzitetu kome je trajno zabranjen rad u Tuzlanskom kantonu. Kao visoka dužnosnica SDA, u vrijeme otvaranja Medicinskog fakulteta na „Kallosu” obavljala je poziciju predsjednice Upravnog odbora UKC Tuzla.
Među profesorima iz UKC Tuzla su i Midhat Tabaković, Mitra Mirković-Hajdukov, Hasan Osmić, Munevera Osmić i Denis Husić, koji je na čelu Zavoda zdravstvenog osiguranja Tuzlanskog kantona.
„Butik diplome” i politička zaštita univerziteta
Iako nismo zatekli studentsku atmosferu, prema nezvaničnim podacima zastupnika u Skupštini Brčko distrikta Adnana Karamujića, posljednjih godina u ovom gradu diplomiralo je više od 10.000 studenata.
„U Brčko distriktu je, prema određenim procjenama, izdato više od deset hiljada fakultetskih diploma sa visokoškolskih ustanova. A mi, nažalost, nemamo studentski grad, nemamo studentsku atmosferu, nemamo odraz toga ni u ekonomiji, ni u broju noćenja, ni u samom životu. Logično pitanje je gdje su ti ljudi – ili nikada nisu bili tu, ili su otišli. Zbog toga je civilizacijski zločin ne progovoriti o fenomenu ‘butik diploma’. Ako ne stanemo ukraj toj prevari, onda otvoreno treba da priznamo da na trgovinu diplomama ne žmirimo samo na jedno, već na oba oka”, poručio je Adnan Karamujić, nezavisni zastupnik u Skupštini Brčko distrikta BiH.
Kako je kazao za eTrafiku, visokoškolske ustanove u Brčkom crpe kredibilitet iz javnih institucija.
„Ljudi cijene univerzitete koji su privatni projekti na osnovu toga ko ih štiti. Ovaj univerzitet je dobar – njega štiti direktor policije, ovaj univerzitet je dobar – njega štiti vječiti dogradonačelnik”, ističe on.
Karamujić nam je kazao da je među nastavnim osobljem Internacionalnog univerziteta Anto Domić, dogradonačelnik Brčko distrikta, a na Privrednoj akademiji šef policije Goran Pisić.
U Brčko Distriktu su prošlog mjeseca usvojene izmjene i dopune Zakona o visokom obrazovanju. Šef Odjela za obrazovanje Senad Osmanović nije nam obrazložio u čemu se ogledaju te izmjene, nego nas je uputio na preporuke Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH. O uslovima u kojima rade univerziteti za koje je zadužen nije želio govoriti.
Ipak, na dan sjednice Skupštine Brčkog, na kojoj je izmijenjen Zakon o visokom obrazovanju, govorio je za Federalnu televiziju.
„Smisao izmjena i dopuna Zakona o visokom obrazovanju, stav 2, jeste da se može pomoći Ekonomskom fakultetu Brčko, odnosno donirati određena sredstva, što je postojeći zakon onemogućavao. Članovi 3 i 4 jesu usklađivanje s Okvirnim zakonom, ono što su uradili entiteti i većina kantona, na preporuku Agencije za akreditaciju BiH. U smislu provođenja akreditacije, akreditaciju faktički provodi Agencija uz, ‘ajmo reći, tehničku podršku obrazovne vlasti – bilo kantona, entiteta ili Distrikta”, rekao je on tada.
Zastupnik Karamujić je suprotnog stava.
„Mi ne vršimo nikakvo usklađivanje sa aktima na državnom nivou, kako se u obrazloženju navodi, nego postajemo saučesnici u kreiranju ‘butik diploma’, gdje se one kao u izlogu kupuju, a ne stiču. Svjedoci smo kako ovih dana rektori nekih privatnih univerziteta daju izjave za medije kako su njihove visokoškolske ustanove ‘diskriminirane’. To je neki novi govor, ali vjerovatno i proizvod tih riznica neznanja”, upozorava on.
Sukob interesa u vrhu Agencije za visoko obrazovanje
Direktor Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH prof. Enes Hašić tvrdi da Agencija ne daje niti licence za rad, niti akreditira visokoškolske ustanove. Podsjeća da je akreditacija vanjsko vrednovanje kvaliteta.
„Taj postupak nadziru i provode nadležne obrazovne institucije u kantonima ili entitetima. Upravo je tu ključni zadatak entitetskih i kantonalnih ministarstava, da poštuju Okvirni zakon BiH. Nažalost, mi za to nemamo ovlaštenja. Trenutno stanje posljedica je rascjepkanog sistema i nesavjesnog rada nadležnih institucija”, ističe Hašić.
U trenutnom sastavu Upravnog odbora Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH je i Nedeljko Stanković, vlasnik Evropskog univerziteta u Brčkom i Evropskog univerziteta „Kallos”.
Rejhana Dervišević je univerzitetska profesorica i zastupnica u Parlamentarnoj skupštini BiH. Predsjedavala je Komisijom za izbor i imenovanje novog Upravnog odbora Agencije za razvoj visokog obrazovanja.
„Prvi konkurs je raspisan pa poništen. Drugi je raspisan – bilo je 27 kandidata, izabrali su koga treba. Nedeljko Stanković je pri dnu ocijenjen, a imajući u vidu izvještaj koji je napravila evropska agencija, oni su napisali da se pojedini ljudi nalaze u sukobu interesa. Očekuje se potvrđivanje u Domu naroda novih sedam članova”, navela je ona.
Mandat je istekao i direktoru Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH Enesu Hašiću. Konkursna procedura traje za izbor i imenovanje drugog direktora.
Dok čekamo novi Upravni odbor, Komisija za borbu protiv korupcije BiH priprema nova saslušanja odgovornih, po pitanjima visokog obrazovanja i problema na koje ukazujemo posljednjih godina.